Fincandaki karakter
Kenya kahveleri canlı ve karmaşık meyve/orman meyvesi karakteri, tatlılık ve yoğun asiditeyle tanınır. Büyük işletmelerden de küçük üreticilerden de çok yüksek kaliteli partiler çıkabilir. Ülke profili bütün kahvelerde aynı sonucu garanti etmez.
Geç başlayan üretim, gelişen yapı
Komşusu Etiyopya kahvenin evi sayılsa da Kenya’nın üretimi daha geç başladı. Belgelenmiş ilk ithalat 1893’te Fransız misyonerlerin Réunion’dan getirdiği ağaçlardır. Varyetenin Bourbon olduğu konusunda yaygın görüş vardır; ilk hasat 1896’da alındı.
İngiliz sömürge yönetiminde büyük işletmelerde üretilen kahve Londra’da satılıyordu. 1933 Coffee Act, Kenyan Coffee Board’u kurup satışı Kenya’ya taşıdı. 1934’te açık artırma sistemi, 1935’te kaliteyi destekleyen sınıflandırma protokolleri oluştu. Açık artırma 2018’e kadar devam eden önemli bir mekanizmaydı.
1950’lerin başındaki Mau Mau ayaklanmasından sonra Swynnerton Planı, geçimlik tarımla ek gelir sağlayan ticari ürünleri bir arada yetiştiren aile işletmelerini destekledi. Adını tarım birimindeki görevli Swynnerton’dan aldı. Kahve üretiminin İngilizlerden Kenyalılara geçişinin başlangıcıydı.
Küçük işletmelerin toplam geliri 1955’te 5,2 milyon sterlinden 1964’te 14 milyon sterline çıktı. Bu artışın yüzde 55’i kahveyle ilişkilendirildi. Kenya 1963’te bağımsız oldu. Araştırma/geliştirme güçlü kabul edilir, birçok çiftçi üretim konusunda iyi eğitimlidir. Açık artırmanın kaliteye yüksek fiyat vermesi beklenir; fakat yolsuzluk, alıcının ödediği primin üreticiye ulaşmasını engelleyebilir. Bu, tarihsel sektör değerlendirmesidir.
Boyut sınıfı kaliteye eşit değildir
İhraç edilen bütün kahveler, izlenebilirlikten bağımsız sınıflandırılır. Sistem boyutla kaliteyi bir arada düşünür; tanımlar boyutu açıkça tarif ederken büyük çekirdeğin daha iyi olduğu varsayımını kısmen taşır. AA sıklıkla üstün olsa da AB’nin daha karmaşık ve iyi olduğu hasatlar da olabilir.
Aşağıdaki ölçüler 2018 referans sınıflandırmasıdır. Bu elek numarası ve milimetre eşleşmeleri, farklı elek sistemlerine doğrudan çevrilmemelidir.
| Sınıf | Tanım |
|---|---|
| E | Elephant adı verilen en büyük çekirdekler; partiler genellikle küçüktür. |
| AA | 18 üzeri elek boyutu, 7,22 mm diye verilen büyük boy; genellikle en yüksek fiyatları alır. |
| AB | A:16 elek/6,80 mm ile B:15 elek/6,20 mm birleşimi. Yıllık üretimin yaklaşık yüzde 30’u olarak anlatılır. |
| PB | Meyvede iki yerine tek çekirdek oluşan peaberry. |
| C | AB altındaki boyut. Yüksek kaliteli kahvede görülmesi alışılmadık sayılır. |
| TT | AA,AB veE içinden ayrılan daha küçük çekirdekler; yoğunluk ayırmada en hafifler genellikle bu sınıfa girer. |
| T | En küçük sınıf; çoğunlukla küçük kırık parçalar. |
| MH / ML | Mbuni Heavy veMbuni Light. Mbuni doğal işlem kahvesidir; olgunlaşmamış/aşırı olgun meyve içerebilir, düşük kalite ve fiyatla ilişkilendirilir. Yıllık üretimin yaklaşık yüzde 7’si olarak anlatılır. |
İstasyon, çiftlik ve parti izlenebilirliği
Büyük işletme kahvesi çok ayrıntılı izlenebilir olabilir. Küçük üreticiler ise yerel yıkama istasyonuna meyve getirir. 2018’e uzanan dönemde yüksek kaliteli partilerin giderek küçük üreticilerden geldiği görülmüştür.
Bir istasyonun AA gibi boyut sınıfı taşıyan partisi birkaç yüz çiftçinin kahvesini birleştirebilir. Factory diye de anılan yıkama istasyonu son kaliteyi etkiler; tek çiftlik olmaması kahvenin keşif değerini düşürmez.
SL-28, SL-34 ve dayanıklılık arayışı
SL-28 ve SL-34, Scott Laboratories’de Guy Gibson’ın yönettiği araştırmanın 40 deneysel varyetesi arasındadır. Yüksek kaliteli Kenya kahvesinde önemli paya sahip olmalarına rağmen yaprak pasına duyarlıdırlar.
Pasa dayanıklı varyete çalışmalarında Kenyan Coffee Board’un başarılı saydığı ilk örnek Ruiru 11’dir. Nitelikli kahve alıcıları başlangıçta sıcak karşılamamıştır. Daha sonra Batian geliştirilmiştir. Ruiru deneyiminin ardından fincan kalitesine kuşku sürmüş olsa da 2018 değerlendirmesinde kalitenin geliştiği ve Batian’ın potansiyeli konusunda olumlu yaklaşımın arttığı belirtilir. Bu değerlendirme her güncel Batian veya Ruiru partisine kalite hükmü vermez.
Tarihsel göstergeler
| Gösterge | Değer | Dönem |
|---|---|---|
| Nüfus | 48.460.000 | Ölçüm yılı belirtilmemiş; 2018 referans çerçevesi |
| Üretim | 783.000 adet 60 kg (132 lb) çuval | 2016 |
Üretim bölgeleri
Üretimin büyük bölümü ve birçok iyi parti merkez Kenya’dan gelir. Batıda Kisii, Trans-Nzoia, Keiyo ve Marakwet’e ilgi de artmıştır. Aşağıdaki on bölge/grup için ana hasat Ekim–Aralık, ikinci küçük hasat (fly crop) Haziran–Ağustos olarak verilir. Nyeri’de ana hasadın daha yüksek kaliteli partiler verme eğilimi belirtilir.
Rakımlar aralıktır; ortalama veya her çiftlik için zorunlu sınır değildir. İstasyon/çiftçi sayıları ve idari tanımlar tarihsel çerçevededir.
| Bölge | Rakım | Varyeteler | Üretim ve çevre |
|---|---|---|---|
| Nyeri | 1.200–2.300 m (3.900–7.500 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian | Kenya Dağı ve kırmızı topraklarla ilişkili merkez bölge. Tarım/kahve önemlidir; büyük çiftliklerden çok küçük üretici kooperatifleri. Yılda iki hasat. |
| Murang’a | 1.350–1.950 m (4.400–6.400 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian | Central Province tarihsel çerçevesinde yaklaşık 100.000 kahve çiftçisi. Volkanik toprak ve küçük üreticiler ağırlığı. Kıyıda Portekizlilerce engellenen misyonerlerin ilk yerleştiği iç bölgelerden. |
| Kirinyaga | 1.300–1.900 m (4.300–6.200 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian | Nyeri’nin doğu komşusu; volkanik toprak. Küçük üreticiler ve çok iyi partiler üreten istasyonlar. |
| Embu | 1.300–1.900 m (4.300–6.200 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian, K7 | Kenya Dağı yakınında, adını Embu kasabasından alır. Nüfusun yaklaşık yüzde 70’i küçük çiftçidir; çay/kahve önemli ticari ürünler. Küçük kahve üretiminde neredeyse tamamı küçük üreticilerden gelir. |
| Meru | 1.300–1.950 m (4.300–6.400 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian, K7 | Kenya Dağı yamaçları ve Nyambene Tepeleri; küçük üreticiler. Ad bölgeyi ve Meru halkını anlatır. |
| Kiambu | 1.500–2.200 m (4.900–7.200 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian | Büyük çiftlik ağırlığı; kentleşmeyle arazinin yapılaşma için satılması işletmeleri azaltmıştır. Thika,Ruiru,Limuru adlarıyla kahve bulunabilir. |
| Machakos | 1.400–1.850 m (4.600–6.050 ft) | SL-28, SL-34 | Merkezde küçük ilçe, aynı adlı kasabadan gelir. Büyük işletme ve küçük üretici karışımı. |
| Nakuru | 1.850–2.200 m (6.050–7.200 ft) | SL-28, SL-34, Ruiru 11, Batian | Merkezde yüksek rakımlar. Bazı ağaçlarda geriye doğru kuruma (dieback) üretimi durdurabilir. Kasaba adıyla anılır; işletme/küçük üretici karışımı ve düşük toplam üretim. |
| Kisii | 1.450–1.800 m (4.750–5.900 ft) | SL-28, SL-34, Blue Mountain, K7 | Güneybatıda Victoria Gölü yakınında küçük bölge; küçük üretici kooperatifleri ağırlıklı. |
| Trans-Nzoia / Keiyo / Marakwet | 1.500–1.900 m (4.900–6.200 ft) | Ruiru 11, Batian, SL-28, SL-34 | Batıda küçük fakat büyüyen üretim alanı. Elgon Dağı yamaçları rakım sağlar; büyük işletmeler ağırlıklı. Önceden mısır veya süt hayvancılığına odaklanan çiftlikler kahveyle çeşitlenmiştir. |
Meru halkı 1930’larda kahve üreten ilk Kenyalı gruplar arasındaydı. 1923 Devonshire White Paper’ın Afrika halklarının çıkarlarına önem veren yaklaşımı bu gelişmeyle ilişkilendirilir.
Kiambu’daki birçok büyük işletme çok uluslu şirketlere aittir. Mekanizasyon ve yüksek verim hedefi kalite hedefinden öne çıkabilir; bölgede kayda değer küçük üretici sayısı da vardır.
Bungoma ve Taita–Taveta da tarihsel üretim dağılımında yer alan ek alanlardır. Burada ayrıntılı rakım/hasat/varyete verileri verilmediğinden diğer bölgelerin ölçüleri bunlara taşınmaz.